تصویر نمایشیوقتی مخلوط هوا و بنزین در سیلندر فشرده میشود، باید فقط با جرقهی شمع و در لحظهی درست بسوزد. اگر بخشی از مخلوط زودتر و خودبهخود منفجر شود، صدای «تقتق» یا «ناک» (Knock) شنیده میشود. عدد اکتان معیاری است برای اینکه سوخت تا چه حد در برابر این احتراق خودبهخودی مقاوم است؛ هرچه عدد بالاتر باشد، سوخت فشار و دمای بیشتری را بدون ناک تحمل میکند.
RON: عدد اکتان تحقیقاتی
RON (Research Octane Number) در یک موتور آزمایشی استاندارد و در شرایط نسبتاً ملایم (دور پایینتر و دمای ورودی کمتر) اندازهگیری میشود. عددی که در ایران و بیشتر کشورهای اروپایی و آسیایی برای بنزین اعلام میشود معمولاً همین RON است.
MON: عدد اکتان موتوری
MON (Motor Octane Number) در شرایط سختتری مانند دور بالاتر و دمای بیشتر مخلوط ورودی اندازهگیری میشود؛ به همین دلیل MON هر سوخت معمولاً از RON آن کمتر است. اختلاف این دو عدد را «حساسیت» سوخت مینامند.
AKI: میانگین دو عدد
AKI (Anti-Knock Index) میانگین RON و MON است: (RON+MON)/2. این شاخص همان عددی است که روی پمپهای بنزین آمریکا و کانادا دیده میشود. پس یک بنزین «۹۱» آمریکایی را نباید با بنزین ۹۱ در کشوری که RON اعلام میکند مقایسه کرد.
آیا اکتان بیشتر همیشه بهتر است؟
نه لزوماً. موتور برای اکتان مشخصی طراحی شده که در دفترچهی خودرو آمده است. اگر سوخت مصرفی کمتر از نیاز موتور باشد، ناک یا افت قدرت (بهدلیل عقب کشیدن آوانس جرقه توسط سنسور ناک در خودروهای جدید) رخ میدهد و افزایش اکتان میتواند مفید باشد. اما بالاتر بردن اکتان از نیاز موتور، بهتنهایی قدرت اضافهای ایجاد نمیکند.
اکتان بوستر چه نقشی دارد؟
اکتان بوسترها افزودنیهایی هستند که با اضافه شدن به بنزین، عدد اکتان مخلوط نهایی را بالا میبرند. میزان افزایش به نوع و مقدار افزودنی و کیفیت بنزین پایه بستگی دارد. برای مثال، نمونهی خالص اکتان بوستر ایگل در آزمایشگاه پترو آزمای ایرانیان RON برابر ۱۰۷٫۴ و AKI برابر ۱۰۱٫۱ نشان داده و روی بستهبندی، افزایش اکتان بنزین «تا ۴ واحد» درج شده است. همیشه مقدار مصرف را طبق دستور روی بستهبندی رعایت کنید.
اعداد آزمایشگاه مربوط به نمونهی خالص محصول است، نه بنزین پس از افزودن آن.